DOĞALGAZ SAYAÇLARI MUAYENESI, TAMIR VE AYAR İSTASYONLARI YÖNETMELIĞI

 

Doğal Gaz Sayaçlarının Muayenesi,

Tamir ve Ayar İstasyonları

           

Doğal Gaz Sayaçları

            - Doğal gaz şebekelerinde kullanılan doğal gaz sayaçlarının tanıtımı, sınıflandırma ve özelliklerinin belirlenmesinde uyulması gereken kuralları tespit eder.

           

Tanım

            - Doğal gaz sayaçları, diyaframlı, pistonlu, davullu, pervaneli veya türbinli sistemlere göre çalışan ve içerisinden geçen doğal gazın hacmini m3/h olarak ölçen ölçü aletleridir.

           

Konstrüksiyon

- Sayaçlar, normal ve sıcaklık ile basınç kademelerinin üzerindeki çalışma şartlarında maksimum izin verilebilir hata paylarını geçmeyecek ve sessiz çalışacak şekilde tasarımlanmış ve imal edilmiş olmalıdır.

           
Malzeme: Sayaçlar, içerisinden geçen gazın kimyasal ve termik etkilerine, meydana gelebilecek buharlaşmaya ve paslanmaya karşı dayanıklı, "– 15 °C" ve "40 °C" deki çalışma sıcaklığında özelliğini kaybetmeyecek nitelikteki malzemelerden imal edilmiş olmalıdır.

Gövde:Sayacın gövdesi, maksimum çalışma basıncında (Türk Standardı 3390) çalıştırıldığında gaz sızdırmayacak özellikte olmalı ve tamir gerektiğinde iki parçası açılabilmeli ve kapatılabilmelidir. Bu iki parçayı birleştiren gövde çemberi gaz sızdırmayacak mukavim malzemeden imal edilmiş olmalıdır. Sayacın dış yüzeylerinde çapak, çatlak ve benzeri kusurlar bulunmamalıdır.

Bina dışına monte edilen sayaçlar, yağmur, kar, damla, püskürtme sularına karşı tam olarak korunmuş olmalıdır.

Dış Etkiler:Sayaçlar, ölçme doğruluğunu etkileyebilecek ve gözle görülebilir hasara yol açabilecek mekanik etkilere dayanabilecek biçim ve boyutta tasarımlanmış ve imal edilmiş olmalıdır.

İlave Cihazlar

- Sayacın ilave cihazlarla (Ön ödeme cihazları, sinyal üreticileri, çevrim cihazı, otomatik kontrol ve otomatik ayar cihazı) bağlantılı olması halinde, izin verilebilen maksimum hata paylarının geçilmesine izin verilmeyecek özellikte olacaklardır. Bu cihazlar sayacı oluşturan parçalar olarak kabul edilip, tip ve sistem onayı testlerinde sayaçla birlikte muayene edilirler.

            1 Sinyal değeri, aşağıdaki gibi gösterilmelidir:

            1 imp = ..... m3 (veya dm3)

            1 m3 = ........ imp

            İşaretleme

            - Sayacın ön yüz göstergesi üzerinde aşağıdaki bilgiler bulunmalıdır:

            a) Tip ve sistem onay işareti, (Yurt dışından ithal edilenler için)

            b) İmalatçının adı veya markası,

            c) Sayacın sınıfı ve tipi,

            d) Sayacın maksimum debisi Qmax = .... m3/h,

            e) Sayacın minimum debisi Qmin = ........ m3/h,

            f) Sayacın maksimum çalışma basıncı Pmax = ....... (KPa, Pa, bar veya mbar),

            g) İşletme basıncına göre (Türk Standardı 3390) sayacın ölçme hacmi V = ....... m3,

            h) Sayacın imalat tarihi ve seri numarası.

Ayrıca, gövde üzerinde akış yönü okla gösterilmelidir

Sınıflandırma

             - Sınıflar

            Sayaçlar, en küçük debilerine göre;

            G                     1,6                   G         25

            G                     2, 5                  G         40

            G                         4                  G         65

            G                         6                  G         100

            G                       10                  G         160

            G                       16                  G         250

olmak üzere 12 sınıfa ayrılır.

            Tipler:

            Sayaçlar, bağlantı şekillerine göre;

            – İki bağlantılı (Tip A),

            – Bir bağlantılı (Tip B),

olmak üzere iki tipe;

            Anma basınçlarına göre (bar olarak);

            PN       0,1

            PN       0,2

            PN       0,5

            PN          1

olmak üzere dört tipe ayrılır

ÇİZELGE 8- (2,5 m3/h–400 m3/h) Diyaframlı Sayaçların Anma Büyüklüklerine Göre Yük ve Anma Hacimleri

 

       1                                       2                               3                            4

Sayaç Anma               En Büyük Debi          En küçük Debi           Anma Ölçme

Büyüklüğü                 Qmax                         Qmin                          Hacmi V

G         m3/h                                                                                      dm3

(Qminx 100)               M3/h                          max. Değer                min. Değer

 

            1,6                   2,5                              0,016                                      0,7

            2,5                   4                                 0,025                                      1,2

            4                      6                                 0,040                                      1,2 veya 2,0

            6                      10                               0,060                                      3,5

            10                    16                               0,100                                      6,0

            16                    25                               0,160                                      10

            25                    40                               0,250                                      18

            40                    65                               0,400                                      30

            65                    100                             0,650                                      55

            100                  160                             1,000                                      100

            160                  250                             1,600                                      200

            250                  400                             2,500                                      400

 

ÇİZELGE 9- (25 m3/h – 25000 m3/h) Türbin Çarklı Sayaçları Büyüklükleri ve Debi Aralıkları

 

 

Sayaç                         En büyük                 B50        B30           B20               B10        B 5

Büyüklüğü                 Qmax.                                En Küçük Qmin.

 

  G       16                    25                               0,5       0,8           1,3      2,5          5,6

  G       25                   40                    0,8       1,3             2                 4               8

  G       40                   65                                  1,3      2                3                 6               13

  G       65                 100                               2           3                5                10              20

  G       100                160                              3           5              8                  16              32

  G       160               250                              5           8              13                25             50

  G       250                400                              8           13             20                40             80

  G       400                650                                13        20             32                65           130

  G       650              1000                     20      32              50              100           200

  G       1000            1600                                32       50              80              160           320

  G       1600            2500                                50        80          13                250          500

  G       2560            4000                                80      180           200                400         800

  G       4000            6500                                130      200         320                650       1300

  G       6500           10000                               200     320          500               1000      2000

  G       10000         15000                               320      500        800               1600      3200

  G       16000         25000                               500      800     1300                2500      5000

             

ÇİZELGE 9- (25 m3/h – 25000 m3/h) Türbin Çarklı Sayaçları Büyüklükleri ve Debi Aralıkları

 

 

Sayaç                         En büyük                 B50        B30           B20               B10        B 5

Büyüklüğü                 Qmax.                                En Küçük Qmin.

 

  G       16                    25                               0,5       0,8           1,3